Sınavda Yaşanan Depresyonlar Nelerdir / Hande Sinirlioğlu Ertaş
Öğrenciler için sınava girmek stres dolu ve kaygı yaratan bir yaşantıdır. Her öğrenci, sınava bağlı olarak, kaygının etkilerini değişik şekilde yaşar ve hisseder. Aslında bir miktar kaygının yaşamda, en iyi performansı göstermede olumlu etkileri vardır. Yaşanan kaygı sırasında salgılanan adrenalin miktarının uyarıcı etkisi ve dikkati odaklamada önemli rolü vardır. Ancak aşırı kaygı durumunda salgılanan yoğun adrenalin, bilgi transferini engeller, birtakım fiziksel belirtilerin ortaya çıkmasına ve paniğe sebep olur. Sınav kaygısının etkileri, sınavda bilgilerini unutma ve bir boşluk yaşamadan fiziksel olarak hastalanmaya kadar geniş bir yelpazeye yayılır.
Sınava girmeleri yaklaşan öğrenciler nasıl bir psikoloji içinde olurlar?
Elbette çalışan, başarı hedefleyen her öğrenci de bir parça kaygı vardır. Bu kaygı motivasyonun göstergesidir ve performansa olumlu katkısı vardır. Ancak bir sınava girmeden günlerce önce sınavı başarıp başaramayacağınız kaygısı beyninizi aşırı meşgul ediyorsa ve yoğun bir kaygı hissediyorsanız üstelik bu kaygı sizin gündelik işlevlerinizi bozuyorsa: uykularınızı, yeme duyunuzu etkiliyorsa, neredeyse başka bir şey düşünmüyorsanız sınav kaygısına adaysınız demektir.
Sınav öncesi gün, uyku tutmuyorsa, sınav saati ecel gibi yaklaşıyorsa, sınava girerken eliniz ayağınız titreyip soğuk terlemeye başladıysanız. Bir de sınavda beyniniz zonkluyor, sınav kağıdını açmaya cesaret edemiyor, soruları heyecandan okuyamıyorsanız yoğun bir sınav kaygınız var demektir.
Sınav Kaygısının Belirtileri
Kaygının Psikolojik Belirtileri
-Endişe
-Huzursuzluk
-Öfke
-Kızgınlık
-Korku
-Umutsuzluk
-Mahcubiyet
-Hayal kırıklığı
-Mutsuzluk
-Tedirginlik
-Sürekli ekonomik endişeler
-Aile bireylerine ve arkadaşlara duyulan öfke, bastırılmış öfke duyguları
-Hayattan sıkılma
-Hayatla yeterli ilişkileri kuramama korkusu
-Hiçbir işe dikkatini verememe veya birini bitirmeden yeni bir işe başlama
-Çaresizlik
-Güvensizlik
-Gerçeklik hissinin kaybolması
-Kontrolün kaybedileceği hissi
-Yalnız kalmaktan korkma
-Sorunlarını hiç kimse ile paylaşmama, tartışamama
Kaygının Zihinsel Belirtileri
-Felaket yorumları içeren tüm inanç ve düşünceler. Mesela, yapamayacağım, başarısız olacağım, kötü not alacağım, rezil olacağım gibi olumsuz düşünceler.
-Aşırı uyanıklık hali
-Kendini aşırı gözleme
-Unutkanlık
-Sınav sorularını okuyup anlamada, düşünceleri organize etmede soruları cevaplarken anahtar kelimeleri, konuları hatırlamada güçlük çekme
Kaygının Davranışsal Belirtileri
-Kaçma (ders çalışmayı bırakma, sınavı yarıda bırakma)
-Kaçınma (ders çalışmayı erteleme, sınava girmeme)
Hangi yapıdaki öğrenciler bu kaygı ve stresi daha yoğun hissederler?
-Mükemmeliyetçi, obsesif yapılar
-Kaygı düzeyi yüksek kişiler
-Özgüven sorunu yaşayan gençler
-Öğrenme güçlüğü, Dikkat Eksikliği olanlar
Sınav kaygısı olağan bir kaygı mıdır, normalin üzerinde olması durumunda öğrenciye ne gibi zararları vardır?
Kaygı bizim için belirli oranda gerekli olan bir şey. Çünkü eğer az miktarda kaygı duymuyorsak, sınav bizi heyecanlandırmıyorsa onu yeteri kadar istemiyoruz demektir. Sınav kaygısı belirli oranda olduğunda bize fayda sağlayan, başarılı olmamız için bizi motive eden bir durumdur. Sınav kaygısı yaşamayan insanlar ya programlı çalışmışlar, kendilerine güvenleri tam, sınavı ölüm kalım savaşı durumuna getirmemiş insanlardır, ya da derslerine hiç çalışmamış sınavdan beklentisi olmayan insanlardır.
Sınav Kaygısı Normalin Üzerinde Yaşandığında:
•Öğrenilen bilgiler transfer edilemez
•Okuduğunu anlama ve düşünceleri organize etmede zorluk yaşanır
•Dikkatte bir daralma ve azalma olur; dikkat sınavın içeriği değil, sınavın kendisine ve bağlı olarak yaşananlara odaklanır
•Zihinsel beceriler zayıflar, bilgilerin hatırlanması engellenir
•Enerji tükenir ve israf edilmiş olur
•Fiziksel rahatsızlıkların ortaya çıkmasına neden olur
Sınav kaygısı yoğun boyutta ise ve hayat kalitesini etkiler nitelikte ise, farklı tablolar kaygıya eşlik ediyorsa psikolojik destek almakta da fayda vardır:
•Depresyon,
•Ağır ve genelleşmiş kaygı bozuklukları (sadece sınav ile ilgili değil, tüm işlevlerde yoğun endişe hali),
•Takıntılar /Obsesif Kompulsif Bozukluk (kafasına takılan bir düşünceyi istemeden düşünmeye zorlanma başka bir şey düşünemez olma hali),
• Uyku bozuklukları (1 ay boyunca hemen her gün süren uykuya dalamama, kötü rüya görme, uyku bölünmesi, gündüz uykulu olma hali),
• Davranış bozuklukları, öfke kontrol güçlükleri vs.
Öğrencinin sınav kaygısını yoğun yaşamasına neden olan etkenler nelerdir?
•Zamanı iyi kullanamama
•Kötü çalışma alışkanlıkları
•Yüksek beklenti düzeyi (hem kişinin kendisinden beklentileri, hem de aile ve çevrenin beklentileri)
•Yanlış aile tutumları: baskıcı veya mükemmeliyetçi veya ilgisiz ebeveynler
•Mükemmeliyetçi yaklaşım
•Görev ve sorumlulukları erteleme
•Başarısız olma ve başarısız olarak değerlendirilme korkusu
•Fizyolojik ihtiyaçları karşılamamak (uykusuzluk, yorgunluk, yanlış beslenme gibi)
•Felaket yorumları için düşünceler
Stres ve kaygı arasındaki fark nedir?
- Kaygı; kaynağı belli olmayan ve uzun süren bir huzursuzluk halidir.
Stres, organizmanın fonksiyonunu bozan bir baskı, zorlama ve engellemedir. Psikolojik anlamda stres kişiye özgü ve tek olan bireysel bütünlüğü zorlayıcı ve bozucu etkendir; kaynağı bellidir.
- Uzun süreli stres kaygı nedenidir.
- Stres sağlamamızı gerektiren herhangi bir değişikliktir.
- Zevk aldığınız şeylere ve hobilerinize hafta içinde en az birkaç saat ayırın. Sinema yada açık havaya çıkmak gerginliği azaltır.
- Çatışmalardan kaçının: sınav stresinize başka stresler eklememek önemlidir.
Beslenme Düzeni Önemlidir
- Uzun çalışma saatleri ve artan zaman baskısı sonucunda bazı öğrenciler şartları daha fazla zorlayarak çalışma sürelerini arttırmak için bazen kahve çay gibi uyarıcı maddeleri ya da bazı ilaçları kullanmaktadırlar. Daha doğal içecekler meyve suları, bitki çayları içmeye çalışın.
-Uyku düzeni önemlidir. Uyku düzeninizi bozmayın,
- Mükemmeliyetçi olmayın,
- Ertelemeyin,
- Beslenmenize dikkat edin,
- Son anda sınava hazırlanmayın.
Diğer Röportajlar
