Dünyada ve Türkiye’de Spor Ekonomisi / Antrenör Recep Akbulut
Spor ekonomilerinin dünyada büyük bir endüstri haline geldiği ve ülke ekonomilerine değer kattığı biliniyor. Buradaki paydaşlar kimlerdir ve bu anlamda kurumsal yapılar var mıdır?
Spor artık çok büyük bir endüstri haline geldi. Kulüpler seyircileri-taraftarları sayesinde çok büyük bir pazarı oluşturmaktadırlar. Spor endüstrisi spor kulüplerinin varlığı ile birlikte turizm, ulaştırma, inşaat, tekstil, yiyecek ve basın yayın sektörlerini de çok fazla etkilemektedir. Spor kulüpleri bağlı oldukları federasyonların koyduğu kurallar çerçevesinde hareket ederler. 7405 sayılı spor kulüpleri ve spor federasyonları kanunu ile bazı zorunluluklar getirildi. Daha öncesinde dernekler kanununa tabi olan spor kulüpleri artık bu yeni yasa çerçevesinde yönetilecekler.
Sporun endüstrileşmesi ve spor endüstrisi kavramı, kulüplerin gelir ve giderlerini kaçınılmaz bir biçimde önemli kılıyor. Kulüplerin gelir ve giderleri hangi kalemlerden ya da başlıklardan oluşmaktadır?
Spor kulüplerinin mali açıdan incelendiğin bazı gelir ve giderleri UEFA FFP ( Finansal Fair Play) kriterlerince kabul görmemektedir. Örneğin amatör branşlar ve kadın futboluna yapılan harcamalar gider kabul edilmemektedir. Genel olarak gelirleri; canlı yayın, gişe gelirleri, stadyum gelirleri, sponsorluk, oyuncu satışları, lisanslı ürünlerden elde edilen gelirlerdir. Giderleri ise ücretler, satılan ürünlerin maliyetleri, finansman giderleri, loca-vip-kombine giderleri, pazarlama-satış-dağıtım giderleri, amortismanlar, genel giderler olarak ele alabiliriz.
Ekonomik değer oluşturmada en etkin spor dalı futboldur diyebilir miyiz? Futbolda finansal açıdan güçlü kulüplerin ekonomik sürdürülebilirlik açısından nasıl yol alabileceğine dair neler söylenebilir?
Ekonomik değeri en yüksek olması yanı sıra en büyük seyirci-taraftar kitlesi ile futbol, spor endüstrisinde en önemli payı almaktadır. Aynı zamanda futbol tüm dünyada profesyonel olarak görülen bir spor branşıdır. Bu nedenle futbol kulüpleri ekonomik sürdürebilirlik için en önemli paydaştır. Altyapıyı geliştiren ve bu konuda yatırım yapan spor kulüpleri hem ekonomik açıdan rahatlayacak, aynı zamanda gelirlerini artırmış olacaklardır. Şeffaf, profesyonel yönetim; hesap verebilirlik; gelir ve gider dengesinin sağlanmış olması kulüplerin devamlılığı için önemlidir. Organizasyon açısından doğru ve etkin olmalıdır. UEFA FFP kriterleri bütçelemede oldukça doğru davranışı zorunlu kılmaktadır. Spor kulüplerinin kaynaklarını ve varlıklarını doğru bir biçimde değerlendirmeleri gerekmektedir.
Özünde sporun ve futbolun olduğu ekonomik yarışlar, UEFA üzerinden FFP ( Finansal Fair Play) kriterlerini de gündeme getiriyor. FFP niçin var, fonksiyonel önemi nedir? Yaptırımları var mıdır? Düzenleyici unsurlar anlamında üzerinde durulan başka kriterler de var mı?
FFP kriterleri kulüplerin ekonomik açıdan doğru ve sürdürülebilir olması için çok önemlidir. UEFA’nın koyduğu bu kriterler sayesinde geçmişte popülist yönetimlerin elinde yok olan birçok spor kulübü bulunmaktadır. Kriterler sayesinde bu durumun önüne geçilebilmiştir. Cezalandırma ve ödüllendirme mekanizmalarını da içeren FFP kriterleri uyumu, spor kulüplerinin ekonomik olarak devamlılığını ve büyümelerini hedeflemektedir.
Türkiye ve dünyadaki spor kulüplerini inceleyen birisi olarak, ekonomik ve sportif başarının kalıcı olmasında, sporda finansal sorunlarla karşılaşmamak için sizin önerileriniz nelerdir?
Doğru organizasyon, gelir ve gider dengesinin sağlanması, şeffaf yönetim, hesap verebilirlik, planlama, kısa-orta-uzun vadeli hedeflemeler, kaynakların ve varlıkların etkin kullanımı ve etkin bir altyapı çalışması ile genç sporcuların yetişmesini sağlamak ve bunların spora katılımlarını sağlamak.
Diğer Röportajlar
