Ağız Kokusu Bir Hastalıktır
Ağız kokusu bir hastalık mıdır?
Evet hastalıktır. Dünya sağlık örgütü, sağlığı, “Bireyin fiziksel, mental ve ruhsal tam bir iyilik hâlidir.” diyerek tanımlar. Bu iyilik hâlini bozan her durum bir hastalık olarak ele alınmalıdır. Ağız kokusu bireyin mental ve ruhsal ve hatta bazen fiziksel konforunu da bozan bir durumdur. O halde ağız kokusu bir hastalıktır. Tedavi edilmesi gerekir.
Ülkemizde durumu nedir?
Bizim ülkemizde dünyada olduğu gibi muhtemelen 4 kişiden 3 tanesinin ağız kokusu şikayeti bulunması gerekir. Fakat ülkemizde ağız kokusu yok farz edilmektedir.Türkiye’de ağız kokusu sebebiyle açılan bir boşanma davası bulunmaktadır. Bu davada mahkeme 4721 s. MK. M. 166 maddesine dayanarak eşleri boşamıştır. Gerekçe olarak mahkeme kayıtlarına geçen ifade “ağızı kokan eşin hayatı dayanılmaz yaptığı” şeklindedir. Boşanma gerçekleşmiştir. Ağız kokusuna gereken önem verilmediği için ağız kokusu çeken insanlar kendilerini toplumdan uzaklaştırmaktadır ve problemlerini sessizce kabullenerek yaşamaktadırlar. Sakız ve bitkisel ürünler ile ağız kokularını maskelemektedirler. Halbuki ağız kokusu iyileşebilen bir hastalıktır.
Ağız kokusu iltihap mıdır?
Hayır, ağız kokusu iltihap değildir. Fakat iltihap, ağız kokusu sebebidir. Ağız kokusu, dil üzerindeki artmış bakteri faaliyetleridir. Psikolojik ağız kokusu da iltihap değildir. Fakat diğer ağız kokuları iltihap ile ilişkili olabilirler. Örneğin akciğerde devam eden bir iltihap ağızda koku sebebi olacaktır. Grip veya üst solunum yolu infeksiyonu bir iltihaptır ve ağızda koku yapar. Farenjit boğaz iltihabıdır, tonsillit bademcik iltihabıdır, larenjit soluk borusu iltihabıdır ve bütün bunlar ağız kokusu yapar. Fakat ağız kokusu bir iltihap değildir.
Sebebi ağız içinde midir?
Bir kısmının sebebi ağzın içindedir. Diğerlerinin sebebi ağzın dışındadır. Ne kadar fazla ağız bakımı yapılırsa yapılsın böyle ağız kokuları doktora gitmeden iyileşmez.
Kaç tip ağız kokusu vardır?
Doğal olan dışında beş tip ağız kokusu vardır.
Tip I ağız kokusu: Dilin sırtındaki tüysü çıkıntıların arasına giren bakteriler ve kükürtlü amino asitler burada çirkin kokulu gazlara dönüşür. Bu gazlar ağız kokusu yapar.
Tip 2 ağız kokusu: Boğaz, burun ve sinüslerin içerisinde yerleşen uzun süreli bir infeksiyon sebebiyle ağzın arka kısmında çirkin bir koku ortaya çıkabilir.
Tip 3 ağız kokusu: Mideden ağza gelen kokulardır.
Tip 4 ağız kokusu: Akciğerden gelen kokulardır. Nefes kokusu denir.
Tip 5 ağız kokusu: Psikojeniktir. Aslında ağız kokusu yoktur, fakat birey ağız kokusunu kafasına takmıştır.
Genetik olanı var mıdır?
Hayır, ağız kokusu soydan gelmez. İnsanlar ağız kokusunu daha sonra kazanırlar. Annesi, babası veya kardeşinin ağzı kokuyor diye bir insanın ağzı kokmaz. Veya bir insanın ağız kokusu ailesinden geliyor şeklinde açıklanamaz.
Bir insan kendi kendine koku duyabilir mi?
Elbette duyabilir. Koku alma duyusunun kimyasal bir reaksiyondan ibaret olması sebebiyle burun içerisindeki kimyasal reaksiyonların önceden kestirilemeyen kokulara dönüşmesi pek mümkündür. Bu kokuyu sadece o insan duyar başkaları duyamaz.
Nefes kokusu ağız kokusundan farklı mıdır?
Evet farklıdır. Ağıza ne kadar iyi müdahale edilirse edilsin nefes kokusu ağızdan gelmediği için kayıp olmaz. Akciğerden atılan maddeler genellikle keton, laktat, amonyak, hydrogensulfıde (H2S), methylmercaptan (CH3SH), dimethylsulfide (CH3SCH3) veya buna benzer gazlardır. Sürekli ilaç kullananlarda, gut, şeker, böbrek ve karaciğer hastalıklarında kanda kokulu kimyasallar bulunabilir ve nefes kokusu yapabilir.
Soğan ağız kokusu yapar mı?
Hayır, soğan ağız kokusu yapmaz. Soğan, soğan kokusu yapar.
Sarımsak ağız kokusu yapar mı?
Sarımsak yedikten sonra duyulan sarımsak kokusu ağız kokusu değildir. Fakat sarımsağın içindeki kükürtlü bileşikler bakteriler tarafından ağız kokusu gazlarına parçalanarak bildiğimiz ağız kokusu şeklinde ortaya çıkar. Bu koku sarımsak gibi kokmaz, ağız kokusu gibi kokar. Böylece sarımsak iki türlü koku yapar. Birincisi sarımsak kokusudur. Bu bir ağız kokusu değildir. Diğeri ise geç dönemde ortaya çıkan ağız kokusudur.
Hava sıcaklığının etkisi var mıdır?
Hava sıcaklığı ağız kokusunun şiddetini etkilemez. Fakat odaya yayılan koku varsa, başkaları tarafından duyulmasını artırır. Sıcak havada koku daha çabuk etrafa yayılırken, soğuk havada kokuların yayılması zor ve geçtir.
Asitli gıdalar koku yapar mı?
Hayır. Asitli gıdalar ağız kokusunu azaltır. Limon, kola ve tadı ekşi olan meyveler asitlidir. Bazik gıdalar kokuyu artırır.
Vitamin hapı ağız kokusu yapar mı?
Hayır yapmaz. Tam tersine B vitamini desteği verildiğinde bazı ağız kokuları daha çabuk iyileşir.
Karanfil, nane, mentol, ökaliptol ağız kokusunu engeller mi?
Karanfil, en basit anlamda koku maskesi olarak görev yapar. Kendisi güzel kokusuyla ağızdaki çirkin kokunun üzerini örter. Ayrıca antiseptik etkisi ile ağızdaki mikropları azaltıyor olabilir. Nane, mentol ve benzer maddeler de karanfil gibidir. Maskedir. Geçici bir tedbirdir.
Bağırsak kurdu ağız kokusu yapar mı?
Evet yapar. Bilhassa sosyo-ekonomik seviyenin düşük olduğu yerleşim birimlerinde temiz içme suyu sıkıntısı varsa bağırsak kurdu veya parazitleri bulaşabilmektedir. Böyle bireylerde, burun ucu kaşıntısı, gece yastığa salya akması, anüste kaşıntı veya dışkıda kurtçuklar görünmesi mümkündür. Bunu anlamanın en güvenli yolu laboratuvara dışkı örneği verip tahlil yapmasını istemektir. Eğer dışkıda parazit veya yumurtası görülürse doktorunuza söyleyiniz.
İshalim var ağız kokusu yapar mı?
Bu bir ağız kokusu sebebi değildir. Fakat Tip 3 ağız kokusu varsa kokuyu şiddetlendirir, artırır. Bozulan iyon dengesi Tip 4 ağız kokusuna sebep olabilir.
Kabızım var ağız kokusu yapar mı?
En sık rastlanan ağız kokusu sebeplerinden birisi kabızlıktır. Her sabah düzenli olarak tuvalete gitmek ve tamamen boşalmak gereklidir. Sadece kabızı iyileşince ağız kokusu kaybolan insanlar vardır. Eğer kabızınızı düzeltebilirseniz ağız kokunuzun bir kısmının kaybolduğunu göreceksiniz. Bu amaç ile her sabah uyandığınızda bir bardak su içerek sindirim kanalınızda hareketler (peristaltizm) başlatınız. Ayrıca kayısı, kuru kayısı, incir, kuru incir, posalı meyveler, bol sebze, kepekli ekmek ve kepek yiyerek besleniniz. Bütün bunlara rağmen kabızınızı düzeltemezseniz doktorunuzdan yardım isteyiniz. Kabız olan bireylerde bağırsakta biriken dışkı, bakteriler tarafından çirkin kokulu gazlara dönüştürülür. Bağırsak boşluğunun içerisinde biriken bu gazlar yavaşça ağıza yükselecektir veya kana geçerek nefese iletilecektir.
Böbrek hastasıyım ağız kokusuna sebep olur mu?
Süzme problemi yok ise böbrek hastalıkları ağız kokusuna sebep olmaz. Örneğin böbrek taşları, atnalı böbrek, böbreklerden birinin bulunmayışı veya diğer anatomik problemler ve hatta infeksiyonların erken dönemlerinde ağız kokusu bulunmaz. Fakat böbreklerde süzme problemi var ise süzülmeyen iyonlar ve kimyasal maddeler kanda serbest olarak bulunur ve giderek yığılmaya başlar ve miktarları artmaya başlar. Bu maddelerden bir kısmı akciğer gazlarına karışarak solunum yolu ile dışarı atılır. Yani Tip 4 ağız kokusuna (nefes kokusu)sebep olur. Bu sebeple böbrekte süzme problemi var ise nefes kokusu bulunması sürpriz değildir.
Karaciğer hastasıyım ağız kokusuna sebep olur mu?
Her karaciğer hastalığı ağız kokusu sebebi olmaz. Fakat görevini tam olarak yerine getiremeyen bir karaciğer bazı yanlış kimyasal maddelerin kana geçmesine sebep olabilir. Kana geçen maddeler genellikle C2-C5 aliphaticacids, methylmercaptan, hydrogendisulfide, limonene, sistein, lactate, amonyak, aseton vs. gibi çirkin kokulu ve uçucu maddelerdir. Bu maddeler akciğer gazlarına karışarak solunum yolu ile dışarı atılır. Yani Tip 4 ağız kokusu (nefes kokusu)na sebep olabilir.
Gebelikte ağız kokusu olur mu?
Evet olur. Bunun bir çok sebebi olur. Birincisi hamilelerin hormonlarının diş eti iltihabını kolaylaştırmasıdır. Gebelerin herkesten daha fazla diş fırçalaması gerekir. Bu yapılmazsa gebelik dişeti iltihabı (gingiviti) ortaya çıkar ve ağız kokusu sebebi olur.
Bir başka sebep, gelişmekte olan çocuğun böbrekler üzerine baskı yapması ile ortaya çıkan Tip 4 kokudur. Biraz yukarıda böbreklerin tam olarak süzme görevini yapamadığı zaman neden nefes kokusuna sebep olabileceği anlatılmıştır. Bunun yanında gebe annede fetusun göğüs kafesine baskı yapması sebebiyle akciğer rahat hareket edemez, kısa solunum yapılmasına sebep olur.
Bir başka sebep artan çinko ihtiyacının karşılanamamasıdır. Çinko metali koku ve tat alma ile ilgili görevlerin yerine getirilebilmesi için fevkalade gerekli bir elementtir. Gebelerin bazıları çinko eksikliği sebebiyle kokulara karşı duyarlı olurlar. Doktorlarının bilgisi dahilinde vitamin ve mineral almaları gerekebilir.
Şeker hastasıyım ağız kokusuna sebep olur mu?
Şeker hastalarında eğer kan şekeri yüksek ise nefes kokusu bulunur. Kan şekerinin normal sınırlar arasında olduğu durumlarda nefes kokusu bulunmayabilir. Bu hastalarda ayrıca diş taşı meydana gelmesi çok hızlıdır, yara iyileşmesi yavaştır.
Yaşlılarda ağız kokusu en sık neden olur?
Yaşlılarda Tip I ağız kokusu hariç bütün ağız kokuları ortaya çıkmaya meyillidir. Dil üzerindeki girinti çıkıntılar ve tüysü iplikler yaşlılık sebebiyle silindiği için dil kaynaklı Tip I koku azalır.
Yaşlanma sebebiyle mideyi yemek borusuna bağlayan kapak gevşediği için ve sindirim enzimleri yaşlılık sebepleriyle azaldığı için mideden gelen Tip 3 kokular artar.
Ayrıca sürekli ilaç kullanımı ve böbrek filtrasyonundaki yaşa bağlı değişimler sebebiyle Tip 4 koku da artabilir. Süzme ve enzimatik fonksiyonları tamamen düzeltmek mümkün olmayabileceği için yaşlı hastaların ağız kokusunu tamamen iyileştirmek her zaman mümkün olmayabilir. Yaşlılarda bir miktar ağız veya nefes kokusuna razı olmak gerekebilir.
2007 yılında yayınlanan bir raporda yaşlı bireylerin nefes kokularının nasıl arttığı gösterilmiştir. 60 yaşının üzerindeki bireylerde amonyak kokusu gençlerdekinin yaklaşık 3 katıdır, aseton kokusu ise 2 katıdır.
Bademciklerim şiş ve ağrılı ise ağız kokusu yapar mı?
Elbette yapar. Bu en sık rastlanan bir ağız kokusu sebebidir.
Bademcik taşı ağız kokusu yapar mı?
Elbette yapar. Bu çok önemli bir ağız kokusu sebebidir. Bademciklerin üzerinde sarımsı gri taşlar görüyorsanız, kaldırmakla yerinden kalkıyorsa bunlar bademcik taşıdır ve ağız kokusu sebebidir.
Oruçta ağız kokusu neden olur?
Açlıkta (oruçta) ağız kokusu önce tip 3 tür, yani sindirim kanalından gelen kokular hâkimdir. Ağız kuruyor ise dilden gelen Tip I koku üzerine ilave olur. Saatler ilerledikçe susuzluk sebebiyle böbrek filtrasyonu değişir ve tip 4 koku ilave olmaya başlar.
Kanser hastasıyım ağız kokusuna sebep olur mu?
Bu hastalıkta immün sistem de etkilenir. Kana geçmesi beklenmeyen kimyasal maddeler kana geçer ve dolayısı ile nefese de geçer. Bilhassa acetone, methylell ketone, n-propanol isimli maddeler akciğerden nefes ile dışarı atılır. Nefese kötü bir koku verebilir.
Astım hastasıyım ağız kokusuna sebep olur mu?
Bu hastalarda nefes kokusu vardır. Akciğerden atılan kokulu gaz Lökotrien’dir.
Ağzım açık kalıyor. Ağız kokusu yapar mı?
Evet yapar. İstirahat konumunda bireyin dudakları dişlerini örtmüyorsa diş etleri kuruyacağı için bakteriler kolayca çoğalırlar. Bu durumda ağız kokusu ortaya çıkar. Ağız kuruluğu ağız kokusu sebebidir.
Zihinsel engellilerde ağız kokusu olur mu?
Zihinsel engelli çocuklarda ağız kokusu biraz daha fazladır ve genellikle dudaklar kapanmıyorsa ortaya çıkar, yani Tip I dir.
Ağzımda diş yok. Dişsizlik ağız kokusu yapar mı?
Hayır. Dişsizlik ağız kokusu yapmaz. Tam tersine dişsizlik Tip I ağız kokusunu azaltır. Eğer diş taktırmayı düşünüyorsanız ve ağız kokusu tedavisi oluyorsanız, tedaviniz bitinceye kadar diş taktırmayı erteleyebilirsiniz.
Şişmanlık ağız kokusu yapar mı?
Böyle bir söylenti vardır. Bu söylentiye göre şişmanlarda ağız kokusu daha fazla ortaya çıkmaktadır. Bunun gerçek olduğu bilimsel olarak henüz ispat edilmemiştir. Bunun tam tersini gösteren raporlar vardır.
Geceleri horluyorum ağız kokusu yapar mı?
Evet yapar. Horluyorsanız ağzınız açık kalıyor demektir. Ağız ve boğazınız kuruyor anlamına gelir. Ağız kuruduğu zaman kuvvetli koku yapar. Kısa dönem için horlayanlarda Tip I, yıllar sonra Tip 2 koku görülür. Tok karnına yüksek yastıkta uyumak belki ağızın kapalı kalmasına yardımcı olabilir. Horlamanın tedavisi için kulak burun boğaz doktoruna müracaat etmek gerekir.
Doğum kontrol hapı, tansiyon hapı, kalp ilacı ağız kokusu yapar mı?
Her (hangi) bir ilaç, her (hangi) bir zamanda, önceden kestirilemeyen bir sebeple ağız kokusu yapabilir. Çok masum görünen diyet katkı hapları bile ağız kokusu yapabilir.
Sinüzitim var ağız kokusuna sebep olur mu?
Evet, en iddialı ağız kokuları, sinüziti olan bireylerden gelir.
Adet günümde ağızım kokuyor…
Bu çok normaldir. Bayanların adet günlerinden I-2 gün önce başlayıp adet dönemi boyunca devam eden bir ağız kokuları bulunabilir. Menstrüelsiklustaluteinizan hormonun salınmasından 2-3 gün sonrasında hem nefeste hem de idrarda aseton seviyesinde yükselmeler olur. Böylece ortaya çıkan nefes kokusu hormonal sebeplidir. Tedavi edilmez.
Alkol ağız kokusu yapar mı?
Evet yapar. Alkol çok şiddetli ağız kokusu sebebidir. Fevkalade zararlı bir maddedir ve öldürücü bir alışkanlıktır. Alkol derhal ve tamamen terk edilmelidir. En önemli ağız kokusu sebebidir. Her türlü alkolün, (kimya hariç) sosyal alanda kullanımı terk edilmelidir.
Alkollü gargara ağız kokusu yapar mı?
Evet. Maalesef eczanelerimizdeki gargaraların pek çoğunda yoğun alkol bulunur. FDA gargara içinde en çok %20 alkole müsaade etmiştir. Halbuki eczanelerimizdeki gargaralardan bir tanesinde alkol oranı %24 tür. Bu gargara pek meşhurdur ve ağız kokusu için kullanılmaktadır. Bu ve buna benzer diğer alkollü ağız kokusu gargaraları kokuyu kesmez, azaltmaz. Tam tersine ağız kokusunu besler ve artırır. Ayrıca alkollü gargaralar ile ağız kanserleri arasında bir ilişki kurulmuştur. Alkollü gargara kullanmayınız.
Yatağa yatınca ağız kokum kayboluyor. Bu ne demektir?
Bu değerli bir bilgidir. Tip 3 ağız kokusunu gösterebilir. Sırt üzeri yatağa uzandığınızda ağız kokusunun kayıp olduğunu doktorunuza söyleyiniz. Tetkikleri bu yönde yapacaktır.
Hapşurunca çirkin bir koku duyuyorum. Bu ne demektir?
Tip 2 ağız kokunuz olabilir. Bu değerli bir bilgidir. Doktorunuza bunu söyleyiniz. Tetkikleri bu yönde yapacaktır.
Oruç tutanlarda ağız kokusu neden giderilemez?
Oruç tutan bireyin ağız kokusu açlığa bağlı Tip 4 kokudur. Yemek yer yemez ortadan kaybolacaktır. Bunun ayrıca tedavisi olmaz.
Köprülerin altı nasıl olmalıdır?
Eksik dişlerin yerine takılan köprüler destek olarak kullandıkları dişlere tutunurlar. Boşluk olan dişin yerine gelen kısma köprü gövdesi denir. Köprü gövdesinin altı boş olmalıdır. Bazı bireyler ağızlarına köprü yaptırırken dilinin boşluğa takılmasından şikayet ederek, yapılacak olan köprü gövdesinin altının kapalı olmasını diş hekiminden ısrarla talep etmektedir. Köprü gövdesinin altının kapalı olması ağız kokusu sebebidir. Bu sebeple bütün köprü gövdeleri diş hekiminin uygun gördüğü şekilde açık olarak yapılmalıdır. Unutmayınız ağızdan gelen kokuların en büyük oranı hatalı köprülerden gelir. Ağız kokusu olanların ağızlarındaki hatalı köprüler çıkarılır çıkarılmaz muayene odasını çirkin bir koku kaplamaktadır, pek çoğunun ağız kokusu birden bire kaybolmaktadır.
İyi bir ağız kokusu gargarası nasıl olmalıdır?
İçinde antiseptik bulunmalıdır.
Antiinflamatuar bulunmamalıdır.
Alkol bulunmamalıdır.
Çinko bulunmalıdır.
Oksitleyiciler bulunmalıdır (NaOCI2)
Asitlik seviyesi (pH) 6.5 civarında olmalıdır.
Ağız kokusu tedavisi amacı ile yutulan kapsüllerin tedavide yeri var mıdır?
Bu kapsüllerin içinde nane, kekik benzeri herbal (bitkisel) maddeler bulunur. Sadece tedavisi ertelenen Tip 3 ağız kokusunda kullanılabilir. Diğer ağız kokusu tiplerinde bu kapsüller ile oyalanmak yerine hekime müracaat etmek daha doğru olur.
Ağız kokusu olanlar nasıl bir diş fırçası kullanmalıdır?
Orta sert, seyrek kıllı ve küçük bir diş fırçası kullanınız. Çabuk eskiyen pahalı markalara ihtiyacınız yoktur. Marketlerimizde fiyatı 2 lirayı geçmeyen kaliteli ve yerli üretim diş fırçaları vardır.
Ağız kokusu olanlar nasıl bir diş macunu kullanmalıdır?
Elbette çinkolu diş macunu kullanmaları daha uygun olur. Diş macununun yapısında çinko sitrat, çinko laktat, zincsitrate, zinkgluconate, zinclactate gibi kimyasal maddeler görüyorsanız, bu macun ağız kokusu olanlar için daha uygundur. Maalesef kutunun üzerinde ağız kokusu için olduğu yazmaz. Bazı diş macunlarının içerisinde alkol bulunduğunu göreceksiniz. Böyle diş macunları ağız kokusu yapar.
Dil kazınır mı?
Evet kazınabilir. Dilinizin yüzeyindeki birikintileri bir çay kaşığının tersi ile fazla bastırmadan usulca kazıyabilirsiniz. Fakat bu kazıma işleminin ağız kokusuna faydası dil fırçalamaktan daha azdır. %40 tır. Bu sebeple kazıyacağınıza dilinizi fırçalayınız daha fazla fayda temin edersiniz. Dil kazındıktan sonra ağız kokusuna etkisi 30 dakikadan kısa sürer.
KAYNAK: Dr. MURAT AYDIN
Diğer Röportajlar
